خامسا - نبايد كه حجاج را از يكديگر متفرّق سازند و هر پنج نفر را به جمّالى بدهند كه موجب خسارت زياد خواهد بود . . . سادسا - هيچ‌يك حجاج تكليف جمّالان و اعراب را در منزل صفرا كه در دو منزلى مدينه و ما بين مدينه و ينبع است ، قبول ننمايد كه به همانجا رسيدند مىگويد : احمال و اثقال خود را در همين منزل امانت به شيوخ اعراب بسپاريد و در مراجعت از مدينهء طيّبه باز برداريد . اغلب ديده شده كه در امانت خيانت كرده يا اين‌كه به ملاحظهء اين‌كه اواخر منزل است و از آنجا تا ينبع چندان مسافتى نيست ، دوبار را به يك نفر شتر بار كرده ، در بين راه اسباب معطّلى حاصل مىشود . ارائه اطلاعات دربارهء راه‌هاى حج از حساس‌ترين مسائل سفر حج در آن روزگاران ، كه هنوز هواپيما و پيش از آن ، ماشين وجود نداشت ، انتخاب راه رفتن به مكه بود . در اين‌باره گفتگو بسيار است و جاى طرح آن در اينجا نيست . اما نويسندهء ما كاملا به اهميت اين نكته آگاه بوده و در جاىجاى كتاب تلاش كرده است تا بهترين راه را به زائر نشان دهد . آن زمان چندين راه براى ايرانيان وجود داشت ؛ يكى راه جبل ، ديگرى راه شام و ملحق شدن به حمل شامى ، سوم راه دريا ، كه اين خود بر دو بخش بود ؛ يكى رفتن از مسير روسيه به درياى سياه و از آنجا به استانبول و سپس اسكندريه و قاهره و آنگاه گذر از كانال سوئز براى داخل شدن به درياى سرخ و رسيدن به جده يا ينبع . و دوم راه ، بوشهر و گذشتن از درياى عمان و اقيانوس هند و گذر از دماغهء اميد نيك و ورود به درياى سرخ براى رسيدن به جده يا ينبع . از زمان ورود كشتى بخار به درياها ، كار مسيرهاى زمينى و حمل‌هاى مصرى و شامى به سستى گراييد و با باز شدن كانال سوئز ( در 1286 هجرى مطابق 1869 مسيحى ) اكثريت حجاج راه دريا را براى رفتن به حج انتخاب مىكردند . با اين حال ، دريا خطرات خاص خود را داشت . به علاوه بسيار دور مىبود . اين امر